“Je hoort tegenwoordig niets meer van de Bond tegen vloeken”, merkt de vriend op, terwijl we samen in de vroege ochtend ons krantje lezen. “Hoe kom je daar nou zo opeens bij?”, vraag ik verbaasd. “Ik lees hier een artikel over ouderwetse scheldwoorden die praktisch volledig uit het Nederlandse taalgebruik zijn verdwenen. En toen dacht ik even terug aan de tijd dat de Bond actief campagne voerde tegen het vloeken. Die markante posters met de papegaai en de kreet ‘word geen naprater, zie ik nergens meer.”
Ik Google eens even of ik nog iets kan vinden over de Bond die eerder zo actief was en nu wat stilletjes lijkt te zijn geworden. Misschien is de Bond gewoon niet meer opgewassen tegen de heftige vloek- en scheldwoorden die er tegenwoordig met het grootste gemak uit gegooid worden. Vooral op social media natuurlijk, want daar kun je lekker anoniem tekeer gaan en anderen de meest afschuwelijke ziektes toewensen of zelfs bedreigen. Het is niet voor niets dat mijn blogs nooit politiek gekleurd zijn. Ik kijk wel uit.
Al blijft ook een gewone burger zoals ik toch niet helemaal gevrijwaard van scheldpartijen. Het overkwam mij in mijn eigen, nette buurt. Ik belde aan bij buren die steevast hun container dagenlang aan de straat laten staan. Vriendelijk vroeg ik of zij de container wat sneller binnen wilden halen. De bak stond nogal in de weg als ik met de auto weg wilde. Maar ik had mijn vraag nog niet gesteld of ik werd uitgescholden voor k*t-wijf en ik moest niet zo zeiken. Prompt werd de deur voor mijn neus dichtgeknald. En de container? Die bleef staan waar hij al die tijd al stond. Op straat. Voor mijn huis.
Laatst klonk ergens in de buurt urenlang keiharde muziek. Een buurvrouw die de volgende dag vroeg op moest, belde aan bij de betreffende buren met het verzoek of de muziek wat zachter kon. Ik zal hier niet herhalen welke verwensing ze naar haar krullenkop kreeg, maar toen ze het mij de volgende dag vertelde, schrokken we er allebei weer van. “Ik durf niets meer tegen die mensen te zeggen”, liet ze me timide weten. Ik koop wel oordopjes voor als het weer raak is.”
De Bond tegen vloeken zet zich al meer dan 100 jaar in voor respectvol taalgebruik. De Bond baseert zich op de bijbel waarin staat dat ‘Gods naam niet oneerbaar gebruikt mag worden’. Maar ook schelden en het gebruik van schuttingtaal zijn volgens de organisatie vormen van verbaal geweld. Ik ben het wel eens met deze Bond: het is niet nodig om te vloeken of te schelden!
Nou ja, ik probeer niet te vloeken, want ik wil niemand beledigen. Maar wat is vloeken? Als de hamer niet op de spijker, maar op mijn vinger belandt, heb ik echt niet genoeg aan ‘gossiepietje’. Dan heb ik een serieuze krachtterm nodig, zodat ik de heftige pijn die volgt op mijn domme actie net iets beter kan verdragen. ‘Snotverdomme’ vind ik heel acceptabel, maar de Bond is daar fel op tegen. Zelfs woorden als jeetjemineetje en potverdullekes zijn ongepast, maar dát gaat mij écht te ver. Ze moeten niet overdrijven!
Sommige scheldwoorden uit het midden van de vorige eeuw vind ik zelfs mooi en een verrijking van onze taal. Deugniet, doerak, donderstraal, druiloor of oelewapper. Klinkt toch leuk? En wat vind je van koekwaus, lapzwans of mafketel. Toch ook best grappig; zeker als je ze niet agressief uitspreekt. Ik hoor ook steeds vaker de uitroep ‘pannenkoek’, bijvoorbeeld als een voetganger niet uitkijkt bij het oversteken. Wat mij betreft een vrolijke terechtwijzing. En iemand die graag ‘in hogere sferen vertoeft’, noem ik een zweefteef. Dat is niet onaardig bedoeld; dat klopt gewoon. We hoeven toch niet overal moeilijk over te doen?
Dat woorden van betekenis en daarmee van lading kunnen veranderen, blijkt wel uit het woord ‘hufter’. ‘Hufteren’ betekent van oorsprong: rillen, huiveren. Een hufter was vroeger een koukleum; nu is het een onbeschofte l*l. Een kenau is een scheldwoord voor een bazige, mannelijke vrouw. Vroeger was het een geuzennaam voor een dappere, heldhaftige vrouw. En wist je dat ‘sletten’ van oorsprong geen onzedelijke vrouwen zijn, maar gewoon ‘vodden’? En dat met ‘krengen’ geen lelijke, boze vrouwen bedoeld werden, maar rottende kadavers? Mooi toch, hoe taal verandert? Als je ‘potvolkoffie’ zegt, gebruik je een bastaardvloek. Zeg je ‘godverdommenondeju’ dan maak je een stapelvloek.
Zo kan ik nog wel even doorgaan, maar ik moet ophouden. De vriend heeft me zojuist uitgescholden voor ‘neuzelaar en treuzelaar’. Hij vindt dat ik te lang doorkauw op dit onderwerp. “Mijn opmerking van eerder deze ochtend hoeft niet wetenschappelijk uitgeplozen te worden”, bromde hij. Maar ‘hij moet gewoon niet zeiken’ zou mijn buurman zeggen. Jeetjemineetje: wat een koekwaus
Ben je geïnteresseerd in de vele scheldwoorden die onze taal rijk is? Bekijk dan het scheldwoordenboek te vinden op Ensy, Nederlands meest complete encyclopedie over onze taal sinds 1946.
